Cwestiynau Cyffredin
|
| Pam sefydlwyd y Comisiwn? |
| Penodwyd y Comisiwn ar Bwerau a Threfniadau Etholiadol Cynulliad
Cenedlaethol Cymru (Comisiwn Richard) ym mis Gorffennaf 2002. Ein swydd
oedd edrych ar bwerau a threfniadau etholiadol y Cynulliad a chynhyrchu
adroddiad annibynnol. Bydd yr adroddiad hwn yn cyfrannu at benderfyniadau
ar ddyfodol y Cynulliad Cenedlaethol a'r ffordd y caiff Cymru ei llywodraethu
yn y dyfodol. |
| Cliciwch yma
i ddarllen y Cylch Gorchwyl llawn |
| Ar ba faterion edrychodd y Comisiwn? |
|
Edrych ar bwerau a threfniadau etholiadol Cynulliad Cenedlaethol Cymru
oedd cyfarwyddyd y Comisiwn. Mae'r materion yr edrychodd y Comisiwn arnynt
yn cynnwys 3 prif elfen:
- A yw maint y Cynulliad yn ddigonol i gyflawni ei swyddogaeth bresennol
- A yw'r system etholiadol bresennol yn cynrychioli Cymru yn ddigonol
- A fyddai angen unrhyw newidiadau pe bai gan y Cynulliad fwy o bwerau
|
| Cliciwch yma
i ddarllen Pwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru - materion a chwestiynau
i ymgynghori arnynt |
| Cliciwch yma
i ddarllen Trefniadau Etholiadol Cynulliad Cenedlaethol Cymru - materion
a chwestiynau i ymgynghori arnynt |
| Sut aeth y Comisiwn ati? |
| Roedd y Comisiwn yn awyddus i ddefnyddio dull ymarferol iawn
- gan ganolbwyntio ar enghreifftiau manwl o sut mae pethau'n gweithio ar
hyn o bryd a sut y gellir gwella arnynt. Roedd yn bwriadu seilio'i gasgliadau
ar dystiolaeth o oblygiadau ymarferol y pwerau presennol sydd gan y Cynulliad
ac i ddarparu atebion ymarfeol i wella'r ffordd y caiff Cymru ei llywodraethu. |
| Er mwyn cyflawni hyn, fe wnaethom ymgynghori'n eang - drwy
wahodd cyflwyniadau ysgrifenedig a chan gymryd tystiolaeth lafar oddi wrth
y cyhoedd, pleidiau gwleidyddol, cyrff cyhoeddus, busnesau, y sector gwirfoddol,
llywodraeth leol a sefydliadau eraill gan gynnwys San Steffan, Senedd yr
Alban a Chynulliad Gogledd Iwerddon. |
| Cliciwch yma
i ddarllen y Rhestr o Dystiolaeth. |
| Pwy yw Aelodau'r Comisiwn? |
Cadeiryd
|
Y Gwir Anrh Arglwydd Richard o Rydaman CF |
Aelodau:
|
Eira Davies
Tom Jones
Dr Laura McAllister
Peter Price
Ted Rowlands
Vivienne Sugar
Huw Thomas
Syr Michael Wheeler-Booth KCB
Paul Valerio
|
| Cliciwch fan hyn
i ddarllen manylion pellach |
| Sut dewiswyd yr aelodau? |
Yn ei ddatganiad ar 18 Ebrill a oedd yn cyhoeddi bod y Comisiwn wedi'i
sefydlu o dan gadeiryddiaeth yr Arglwydd Richard dywedodd y Prif Weinidog
y byddai'r broses o benodi aelodau yn golygu dethol:
|
a. enwebiadau gwleidyddol gan y pedair plaid wleidyddol yn y
Cynulliad; a
|
b. enwebiadau cyhoeddus a ddewiswyd trwy'r broses penodiadau
cyhoeddus ar ar ôl hysbyseb gyhoeddus.
|
| Cliciwch fan hyn i
ddarllen datganiad y Prif Weinidog |
| A wnaeth y Comisiwn gynnal cyfarfodydd yn gyhoeddus? |
Do. Mae Cylch Gorchwyl y Comisiwn yn nodi y dylid cyfarfod yn gyhoeddus
oni bai bod y sawl sy'n rhoi tystiolaeth yn gofyn fel arall, neu oni
bai bod y Comisiwn yn penderfynu cynnal cyfarfod yn breifat a hynny
o dan amgylchiadau eithriadol.
|
| Cliciwch fan hyn
i ddarllen y Cylch Gorchwyl llawn |
| Ble wnaeth y Comisiwn gyfarfod? |
Fe wnaeth y Comisiwn gyfarfod mewn amryw o leoliadau ledled Cymru.
Cynhaliwyd cyfarfodydd hefyd tu allan i Gymru e.e. yn Llundain neu Gaeredin
lle roedd tystion allweddol.
|
Cliciwch fan hyn
i weld y Rhestr o Ddigwyddiadau
|
| A fydd yn bosib gweld y dystiolaeth sydd wedi dod i law'r
Comisiwn, ac os felly, sut? |
Bydd. Cyhoeddir yr holl dystiolaeth sydd wedi dod i law ar y wefan
oni bai fod y sawl sydd wedi cyfrannu wedi nodi fel arall ac wedi nodi
eu bod am gael cyflwyno tystiolaeth yn breifat.
|
| Cliciwch fan
hyn i ddarllen y rhestr o Dystiolaeth |
| Pryd wnaeth y Comisiwn gyhoeddi ei adroddiad? |
Cyhoeddodd y Comisiwn ei adroddiad ar 31 Mawrth 2004. Cyflwynwyd y
canfyddiadau yn ffurfiol gan yr Arglwydd Richard mewn lansiad yn Neuadd
Dewi Sant.
|
Cliciwch fan hyn
i weld araith yr Arglwydd Richard
|
| Beth mae'r Comisiwn yn argymell? |
Mae'r Comisiwn yn argymell:
|
- y dylai Cymru gael Cynulliad deddfwriaethol wedi'i seilio ar y model
ym Mhennod 13 o'r adroddiad;
- yn y cyfamser, y dylid ymestyn y pwerau fframwaith dirprwyedig cyn
belled â phosib gyda chytundeb Llywodraeth a Senedd y DU;
- os bydd Cynulliad deddfwriaethol yn cael ei sefydlu, mae'n ddymunol,
er nad yn angenrheidiol, iddo gael pwerau amrywio trethi;
- er mwyn iddo ymarfer ei bwerau sylfaenol, mae angen cynyddu aelodaeth
y Cynulliad i 80 Aelod;
- y dylid ailsefydlu strwythur y Cynulliad gyda gweithrediaeth a chorff
deddfwriaethol ar wahân;
- na all y system bleidleisio bresennol gynnal cynnydd i 80 - y system
amgen orau yw system STV;
- Y dylai'r newidiadau hyn fod wedi'u sefydlu erbyn 2011 neu ynghynt
os yw hynny'n ymarferol.
|
| Sut gallaf gael copi o'r adroddiad a'r crynodeb? |
Mae copiau ar gael o:
Y Ganolfan Gyhoeddiadau
Glanfa'r Cynulliad
Cynulliad Cenedlaethol Cynru
Pierhead Street
Bae Caerdydd
CF99 1NA
Rhif ffôn: 029 2089 8688
Neu o wefan y Comisiwn: www.comisiwnrichard.gov.uk
|
|
